Tràng An là quần thể danh thắng nổi tiếng với hệ thống núi đá vôi hàng triệu năm tuổi, các hang động xuyên thủy kỳ ảo và những dòng sông trong xanh uốn lượn giữa thung lũng. Nơi đây được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới, kết hợp hài hòa giữa cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và những giá trị lịch sử, khảo cổ lâu đời. Khi đến Tràng An, du khách sẽ được ngồi thuyền len qua các hang động tự nhiên, chiêm ngưỡng khung cảnh non nước thơ mộng và cảm nhận vẻ đẹp thanh bình đặc trưng của vùng đất cố đô.
"Về Ninh Bình ngắm Tràng An
Núi non soi bóng nước ngàn lung linh "
(“Về Ninh Bình” – Phạm Bá Chiểu )
Cố đô Hoa Lư từng là kinh đô đầu tiên của nhà nước phong kiến trung ương tập quyền ở Việt Nam vào thế kỷ X, gắn liền với triều đại của vua Đinh Tiên Hoàng và vua Lê Đại Hành. Nơi đây hiện vẫn lưu giữ nhiều di tích lịch sử quan trọng như đền thờ các vị vua cùng những công trình kiến trúc cổ kính mang đậm dấu ấn thời gian. Đến với Hoa Lư, du khách không chỉ được tìm hiểu về lịch sử hào hùng của dân tộc mà còn cảm nhận không gian trang nghiêm, linh thiêng giữa khung cảnh núi non trùng điệp.
"Núi biếc vây quanh đất cố đô
Sông xanh lặng chảy giữa đôi bờ
Mây trời bảng lảng chiều thu xuống
Cảnh cũ Hoa Lư vẫn mộng mơ."
(“Thăm Hoa Lư” – Tạ Hữu Yên )
Chùa Bái Đính là một trong những quần thể chùa lớn và nổi tiếng nhất Việt Nam. Nơi đây sở hữu nhiều kỷ lục như tượng Phật bằng đồng lớn, hành lang La Hán dài nhất và chuông đồng nặng hàng chục tấn.
Chùa được xây dựng trên khuôn viên rộng lớn, bao quanh là núi non và cây xanh. Kiến trúc chùa mang đậm phong cách truyền thống kết hợp hiện đại, tạo nên không gian trang nghiêm nhưng vẫn gần gũi.
Đây không chỉ là điểm tham quan du lịch mà còn là nơi hành hương của nhiều Phật tử từ khắp nơi.
"Xuân về Bái Đính gió thanh thanh
Chuông chùa ngân giữa núi rừng xanh
Dòng người hành hương về đất Phật
Tâm hồn nhẹ tựa áng mây lành."
(“Bái Đính xuân” – Nguyễn Hữu Quý )
Tam Cốc – Bích Động được mệnh danh là “Nam thiên đệ nhị động”, nổi bật với vẻ đẹp thơ mộng của dòng sông Ngô Đồng uốn lượn giữa những dãy núi đá vôi trùng điệp. Khi ngồi thuyền xuôi theo dòng nước, du khách sẽ lần lượt đi qua ba hang động tự nhiên kỳ thú là Hang Cả, Hang Hai và Hang Ba, mỗi hang mang một vẻ đẹp riêng với những khối nhũ đá lung linh được hình thành qua hàng triệu năm. Hai bên dòng sông là những cánh đồng lúa xanh mướt hoặc vàng óng theo mùa, tạo nên khung cảnh thanh bình và nên thơ như một bức tranh thủy mặc. Đặc biệt vào mùa lúa chín, toàn bộ khu vực trở nên rực rỡ với sắc vàng trải dài giữa núi non và dòng sông, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước đến tham quan, trải nghiệm và chiêm ngưỡng vẻ đẹp độc đáo của thiên nhiên Ninh Bình.
"Lúa vàng trải khắp đôi bờ
Thuyền trôi nhẹ giữa sương mờ núi non
Hang sâu gió mát lưng thôn
Tam Cốc đẹp tựa bức tranh quê nhà ."
(“Tam Cốc mùa lúa” – Nguyễn Nhật )
Hang Múa nổi tiếng với con đường leo núi gồm gần 500 bậc đá dẫn lên đỉnh núi Ngọa Long. Mặc dù phải mất khá nhiều sức để leo lên, nhưng khi chạm tới đỉnh, du khách sẽ được chiêm ngưỡng toàn cảnh Tam Cốc từ trên cao với những dãy núi đá vôi trùng điệp và dòng sông uốn lượn mềm mại.
Trên đỉnh núi có tượng rồng đá được chạm khắc tinh xảo, tạo nên điểm nhấn đặc biệt và là nơi check-in quen thuộc của du khách. Hang Múa đặc biệt đẹp vào lúc bình minh hoặc hoàng hôn, khi ánh nắng phủ vàng lên toàn bộ khung cảnh.
"Bậc đá quanh co dẫn lối lên
Hang Múa mây phủ giữa non mềm
Trường giang uốn lượn ôm đồng lúa
Thu cả trời xanh trước mắt em. "
(“Hang Múa” – Phạm Bá Chiểu )
"Mỗi cảnh sắc nơi đây là một lát cắt của thời gian, nơi thiên nhiên kể câu chuyện của riêng mình. "